Bron: Foto: iStock

Luister naar de geschiedenis in muziek

In de afgelopen zeshonderd jaar veranderde de samenleving in West-Europa van een autocratisch bestel, via een standen­maatschappij, naar een meer democratisch model. Deze ingrijpende ontwikkelingen lieten ook sporen na in de muziek. In deze cursus reizen we langs verschillende historische gebeurte­nissen, componisten, locaties en muzikale ontwikkelingen, en ontdekken we hoe deze elkaar beïnvloeden. 

In de zestiende eeuw zorgde de reformatie voor een grote omwenteling in de muziek. De nadruk kwam steeds meer op volkszang en -taal te liggen. Luther verving de toen gebruikelijke zangstukken door meer begrijpelijke, eenstemmige liederen. Dit in tegen­stelling tot de verlichting waarin de mens meer los kwam van het geloof en het toenemende vertrouwen in het menselijk verstand doorwerkte in de muziek.  

Componisten en vormen

Rob Raaijman zet in acht lessen Bach, Handel, Haydn, Mozart en Beethoven centraal. Er is aandacht voor hun bijdragen aan vormen als cantate, oratorium, sonate, soloconcert en opera. We zullen ook ontdekken dat snelle maatschappelijke omwentelingen, zoals revoluties, componisten en hun werk beïnvloedden. De cursus sluit af met een thema dat past bij de tijd van het jaar: passiemuziek, teruggevonden in de muziekgeschiedenis.

Het programma:

Dag 1:
De tijd voorafgaand, tijdens en na de reformatie heeft het nodige op muziekgebied geleverd. In dit college maken we kennis met de muziekcultuur rond en na 1517, het jaar waarin Luther de veranderingen in de westerse wereld in gang bracht.

Dag 2:
Tijdens de verlichting ontwaakte het vrij ontwikkelen van de menselijke geest. De mens ontdeed zich van opgelegd religieus en maatschappelijk denken. Naast wetenschap deden zich ook interessante ontwikkelingen op muziekgebied voor. Traditionele onderwerpen voor o.a. de opera veranderde in een brede kijk op de wereld.

Dag 3:
We naderen de passietijd die gedurende de gehele geschiedenis aanleiding is geweest voor componisten om hun kunnen te tonen. Op deze bijeenkomst bekijken en beluisteren we wat de ontwikkeling is van een aantal componisten die hiervoor speciaal geschreven hebben.

Dag 4:
Bach was behalve een geniaal componist ook een handige sociale klimmer. Al op zeventienjarige leeftijd begon hij zijn carrière als orgelkeurmeester. Bach zorgde er altijd voor dat zijn volgende aanstelling hem een treetje hoger op de carrièreladder bracht, met het bijbehorende salaris. Zijn uitzonderlijke talent, samen met doorzettingsvermogen en zakelijk inzicht, bracht hem onder meer naar wereldsteden als Lübeck, Hamburg en Leipzig. Maar ook naar het wonderlijke "mini-Versailles" in Köthen-Anhalt. We zien welke kansen zich voordeden, maar ook welke hindernissen hij ondervond.

Dag 5:
Een Duitser van geboorte die zich tot Engelsman liet naturaliseren. We hebben het over Händel, later dus Handel. Zijn levensloop kent tal van maatschappelijke veranderingen, maar -en hier wordt het voor ons interessant- stond ook voor de doorontwikkeling van het concerto grosso, opera en oratorium. We zullen zeker bij de werken voor speciale gelegenheden stilstaan.

Dag 6:
Componeren in opdracht van een wereldlijk vorst of kerkelijk leider verschoof in het tweede deel van de achttiende eeuw naar het vrije beroep. Afhankelijk van deze broodheren werkten Haydn en Mozart aan hun muziek. Haydn werkte veel voor de vorst van Esterhazy, Mozart begon in diens van de bisschop van Salzburg, maar werkte later zelfstandig in Wenen.

Dag 7:
De carrière van Beethoven wordt getekend door strubbelingen en successen. Hij heeft hiervoor zelf hard moeten werken, nadat hij vanuit Bonn in Wenen aangekomen was. Als ondernemer in muziek had hij tal van opdrachtgevers, maar was er ook snel bij als er voor gelegenheden gecomponeerd moest worden. Het was de tijd dat Napoleon ook Wenen belegerde. Beethoven verbeeldde in zijn werk Wellingtons Sieg de veldslag tussen de Engelsen en de Fransen. Maar ook andere werken van hem vertonen (letterlijk) sporen van zijn tijd.

Dag 8:
Revoluties zijn er te over geweest, zowel revoluties die deze naam droegen als pogingen daartoe. In de muziekgeschiedenis bestaan tal van werken die dit of beschrijven of het gevolg ervan zijn. Maar er zijn ook veranderingen in de bouw van muziekinstrumenten die het gevolg zijn van deze revoluties.

Extra informatie:

Cursusdata: 8, 15 en 22 maart 2027; 5, 12 en 19 april 2027; 3 en 10 mei 2027

Studiemateriaal: Na afloop van de cursusbijeenkomst stuurt de docent leessuggesties en de presentatieslides.

Cursuscode: 4K7 140

Werkvorm: Hoorcollege

Docent(en)

Foto van docent Rob Raaijman

Rob Raaijman

Muziekhistoricus en is opgeleid aan het Stedelijk Conservatorium Arnhem in de geschiedenis van de klassieke muziek met specialisaties: hoorn en koor/orkestdirectie. Het vormt een ‘passende’ combinatie van brede kennis van de muziekgeschiedenis én de uitvoeringspraktijk!

Meer informatie

Locatie: Rotterdam

Bekijk de extra informatie op de HOVO Brabant website

Docent(en)

Foto van docent Rob Raaijman

Rob Raaijman

Muziekhistoricus en is opgeleid aan het Stedelijk Conservatorium Arnhem in de geschiedenis van de klassieke muziek met specialisaties: hoorn en koor/orkestdirectie. Het vormt een ‘passende’ combinatie van brede kennis van de muziekgeschiedenis én de uitvoeringspraktijk!

Informatie

  • Startdatum: 8 maart 2027
  • Einddatum: 10 mei 2027
  • Dag: Maandag
  • Tijd: 11:15 – 13:00 uur
  • Aantal colleges: 8 bijeenkomsten
  • Categorie: Kunst & cultuur
  • Prijs: 310,00