Bron: Tweeluik van Joseph Beuys - Opfer und Erlösung, 1951

Humanisme en religie in het denken van de oudheid

Van Mozes naar Efraïm de Syriër: die geboorte van de theologie

De geschiedenis van humanisme en religie beslaat zo’n vijfentwintig eeuwen en gaat terug tot de klassieke oudheid. Het werk van denkers uit die tijd balanceert tussen een spirituele en een aardse, en een religieuze en een seculiere visie op het leven en op de wereld. Wat kunnen we vandaag de dag daaruit opmaken? Per college staat een filosoof of theoloog centraal. 

Als eerste Mozes die zei: ‘God die de mens bevrijdt van de goden.’ Plato beschreef de wereld van de goden en de wereld van de mensen, en Aristoteles zag de wereld als vat van mogelijkheden. Mattheüs sprak over de hemel op aarde, Seneca en Lucretius staan bekend om het afscheid van de goden, Marcion stelde de vraag wie de ware en de valse god is, terwijl Athanasius zich afvroeg wie is ‘onze’ God? En Efraïm de Syriër, tot slot, staat bekend om poëzie van de schepping.  

Geen waarheden en zekerheden

In acht interactieve bijeenkomsten duidt Laurens ten Kate fragmenten van deze denkers, waarbij duidelijk wordt dat het geloof in de mens en het afscheid van de goden geen nieuwe waarheden en zekerheden opleverden. Integendeel: de mens wordt voor zichzelf meer en meer een vraag.

 

Deze cursus maakt deel uit van de leergang ‘De mens als vraag naar de mens: Denkers tussen humanisme en religie in de westerse cultuurgeschiedenis’.

Het programma:

Dag 1:
Mozes: God die de mens bevrijdt van... de goden
Lezen: Cursusboek, Inleiding, pp. 15-34 en Hoofdstuk 1, pp. 41-46

Dag 2:
Plato: De wereld van de goden en de wereld van de mensen
Lezen: Cursusboek, Hoofdstuk 6, pp. 70-75

Dag 3:
Aristoteles: De wereld als vat van mogelijkheden
Lezen: Cursusboek, Hoofdstuk 7, pp. 76-81

Dag 4:
Mattheüs: De hemel op aarde
Lezen: Cursusboek, Hoofdstuk 10, pp. 92-98

Dag 5:
Seneca en Lucretius: Het afscheid van de goden
Lezen: Cursusboek, Hoofdstuk 12, pp. 109-117

Dag 6:
Marcion: De ware en de valse god
Lezen: Cursusboek, Hoofdstuk 14, pp. 124-128

Dag 7:
Athanasius: Wie is ‘onze’ God?
Lezen: Cursusboek, Hoofdstuk 20, pp. 160-165

Dag 8:
Efraïm de Syriër: De poëzie van de schepping
Lezen: Cursusboek, Hoofdstuk 21, pp. 166-171

Extra informatie:

Cursusdata: 23 en 30 maart 2027; 6, 13 en 20 april 2027; 4, 11 en 18 mei 2027

Locatie: Radboud Universiteit

Studiemateriaal: Voor deze cursus wordt het volgende boek als verplicht studiemateriaal gebruikt: Laurens ten Kate en Marcel Poorthuis (red.), 25 Eeuwen theologie. Teksten en toelichtingen (Amsterdam: Boom, 2017). Na afloop van de cursusbijeenkomst stuurt de docent de presentatieslides.

Voorkennis:

Er is geen specifieke voorkennis vereist. De docent presenteert de stof op een toegankelijke manier en herhaalt belangrijke onderwerpen regelmatig. Tijdens de colleges is er ruimte voor vragen en gedachtewisseling.

Cursuscode: 3W7 135

Werkvorm: Hoorcollege

Docent(en)

Foto van docent Laurens ten Kate

Laurens ten Kate

Universitair hoofddocent Filosofie en Religie­-wetenschap en bijzonder hoogleraar Vrijzinnige religiositeit en huma­­nisme, beide aan de Universiteit voor Humanistiek te Utrecht. Ook is hij docent aan de Internationale School voor Wijsbegeerte te Leusden.

Meer informatie

Locatie: Nijmegen

Zie de extra informatie voor details

Docent(en)

Foto van docent Laurens ten Kate

Laurens ten Kate

Universitair hoofddocent Filosofie en Religie­-wetenschap en bijzonder hoogleraar Vrijzinnige religiositeit en huma­­nisme, beide aan de Universiteit voor Humanistiek te Utrecht. Ook is hij docent aan de Internationale School voor Wijsbegeerte te Leusden.

Informatie

  • Startdatum: 23 maart 2027
  • Einddatum: 18 mei 2027
  • Dag: Dinsdag
  • Tijd: 14:30 – 16:15 uur
  • Aantal colleges: 8 bijeenkomsten
  • Categorie: Wijsbegeerte
  • Prijs: 280,00