Bron: Australische soldaten in wat eens het park van een landgoed was, in de buurt van Ieper, 29 oktober 1917. Foto: Wikimedia Commons, Australian War Memorial (E01220)

De Grote Oorlog 1914-1918

Het conflict dat de negentiende eeuw definitief afsloot en de twintigste eeuw vormgaf was het ontstaan, het verloop en de afwikkeling van de Eerste Wereldoorlog tussen 1914 en 1918. De Grote Oorlog was de eerste grootschalige totale oorlog, waarbij ook de burgerbevolking nauw werd betrokken. 

Keizer- en koninkrijken verdwenen, grootmachten raakten in verval of bevestigden juist hun opkomst. De neutraliteitsstatus van een klein land als Nederland werd in de praktijk getoetst en bleek niet zo zaligmakend als altijd was gedacht. Als altijd in een tijd van onzeker­heid was er grote behoefte aan betrouwbare nieuwsvoorziening. Maar bestond die wel? En wat was de rol van de propaganda waarmee oorlogvoerende landen elkaar bestookten, maar ook de eigen bevolking trachtten te inspireren en manipuleren?  

Oorlogservaring en verwerking

Het oorlogseinde leidde tot een wankele vrede. Versailles is niet voor niets vaak de opmaat tot de Tweede Wereldoorlog genoemd. Paul Moeyes plaatst in zeven colleges de Grote Oorlog in een bredere context. Om een indruk te geven over de oorlogservaring en de verwerking ervan besteedt hij ook ruim aandacht aan hoe de kunst en literatuur tijdens en na de oorlog op deze wereldschokkende gebeurtenis reageerden.

Het programma:

Dag 1:
Europa 1870-1914: het imperialisme bloeit, de wapenwedloop gaat door ondanks 2 Vredesconferenties in Den Haag. Sommige grootmachten bloeien (Duitsland), anderen raken in verval (Rusland, Oostenrijk-Hongarije). Bondgenootschappen verdelen Europa in twee kampen. Dan slaat eind juni 1914 de vlam in de pan…

Dag 2:
De loopgravenoorlog in het westen met de grote veldslagen: Marne, Aisne, Ieper, Verdun, Somme en Passendale; de moderne oorlog in de lucht, het Duitse onderzeebootwapen. Modern wapentuig: gifgas, de miltrailleur, de tank. Het oorlogsbedrijf van kleurrijke romantiek naar industriële slachting.

Dag 3:
De ontwikkeling van de islamitische filosofie en de volksislam.

Dag 4:
De patriottische pers in de oorlogvoerende landen en de nieuwsbalans in het neutrale Nederland. De tekening als propagandawapen, de foto als twijfelachtig bewijsmateriaal. Vaderlandsliefde en vijandbeeld. De Limburgse tekenaar Louis Raemaekers wereldberoemd.

Dag 5:
Van oorlogsenthousiasme naar oorlogskritiek en -wanhoop. De oorlogskunstenaars; de Britse war poets. De eerste oorlogsromans. Brieven en dagboeken van soldaten. De film als modern propagandamiddel. Reacties van het publiek – en de censuur van de autoriteiten.

Dag 6:
De Duitse duikbootoorlog en de Amerikaanse oorlogsverklaring van 1917. Het laatste grote Duitse offensief, maart 1918. De Amerikaanse oorlogsmachine en de Duitse instorting zomer 1918. De vlucht van Wilhelm II naar Nederland. Wapenstilstand november 1918 en vredesconferentie 1919-1920. Vergelding en rancune. Vredespogingen: Volkerenbond en de opkomst van de Nazi’s.

Dag 7:
De vloedgolf aan oorlogsliteratuur eind jaren twintig: Im Westen nichts Neues (1929) en navolgers. Traumaverwerking en waarschuwingen voor de toekomst. De angst voor een nieuwe oorlog: gifgas, luchtbombardementen, geheime wapens. Oorlogsmonumenten en -begraafplaatsen. Ieper herbouwd. Het verdwijnen van de Eerste Wereldoorlog uit het Nederlandse collectieve bewustzijn.

Extra informatie:

Cursusdata: 10, 17, 24 en 31 maart 2027; 7, 14 en 21 april 2027

Locatie: Huis Doorn

Studiemateriaal: Na afloop van de cursusbijeenkomst stuurt de docent de presentatieslides en leessuggesties.

Cursuscode: 1G7 105

Werkvorm: Hoorcollege

Docent(en)

Foto van docent Paul Moeyes

Paul Moeyes

Hij studeerde Engels in Amsterdam en Liverpool en promoveerde op war poet Siegfried Sassoon. Moeyes publiceerde verschillende boeken over oorlogsgeschiedenis, met bijzondere aandacht voor Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog en de Frans-Duitse oorlog van 1870-1871.

Meer informatie

Locatie: Utrecht

Zie de extra informatie voor details

Docent(en)

Foto van docent Paul Moeyes

Paul Moeyes

Hij studeerde Engels in Amsterdam en Liverpool en promoveerde op war poet Siegfried Sassoon. Moeyes publiceerde verschillende boeken over oorlogsgeschiedenis, met bijzondere aandacht voor Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog en de Frans-Duitse oorlog van 1870-1871.

Informatie

  • Startdatum: 10 maart 2027
  • Einddatum: 21 april 2027
  • Dag: Woensdag
  • Tijd: 13:15 – 15:00 uur
  • Aantal colleges: 7 bijeenkomsten
  • Categorie: Geschiedenis
  • Prijs: 275,00