Bron: Bernini, Roof van Proserpina (detail), 1621-1622, Galleria Borghese. Foto: madeeurope.wordpress.com/tag/de-roof-van-proserpina

Spektakel, revolutie en rede

Tussen 1600 en 1800 beleeft West-Europa roerige tijden. (Godsdienst)­oorlogen teisteren het continent, machts­verhoudingen kantelen, de wereldhandel bloeit en nieuwe rijken jagen de kunsthandel aan. Hoe geven kunstenaars en opdracht­gevers in deze turbulente periode vorm aan de kunsten?

Bernini transformeert in opdracht van pausen en kardinalen met spektakel het barokke Rome tijdens de contra­reformatie, terwijl tegenpool Caravaggio met zijn ronduit volkse heiligen, de belevings­wereld van de gelovigen binnendringt. In Spanje schildert Velázquez met energieke zwier het ene na het andere portret van de koninklijke familie. Maar ook Zurbarán overtuigt met zijn verstilde ascetische schilderijen die ondersteuning bieden bij het persoonlijk gebed.

Nieuwe genres

Ondertussen proberen kunstenaars in het protestante Noorden zonder kerkelijke en koninklijke opdrachtgevers te overleven. Enkelen lukt het uit te blinken in nieuwe genres. Van Ruisdael, Rembrandt, Hals en Vermeer zetten indrukwekkende prestaties neer in hun landschappen, portretten en stillevens. In Antwerpen vormt de katholieke Rubens een apart verhaal. Hij gooit internationaal hoge ogen met zijn uitbundige vleesgeworden naakten. In zes colleges bespreekt Kathleen Nieuwenhuisen de barok in verschillende landen en de zeventiende-eeuwse genrekunst in de Hollandse Republiek.

 

Deze cursus maakt deel uit van de leergang ‘Kunst- en cultuurgeschiedenis – Het verhaal van de kunst’.          

Het programma:

Dag 1:
Barokke kunst in Italië, 1
Tijdens de Contrareformatie zet de kerk van Rome alle kunsten in. Architecten, schilders en beeldhouwers transformeren kerken tot spektakelstukken waarin de ruimtebeleving, kleuren, glans en visuele effecten de toeschouwer moeten overweldigen en het Hemels Paradijs op aarde brengen. Bernini draagt in de Sint-Pieter zijn steentje bij.

Dag 2:
Barokke kunst in Italië, 2
Naast de Contrareformatie is ook de Jezuïetenorde van invloed op de Barok. In de Gesù en San Ignazio, de Romeinse moederkerken van deze orde, brengen kunstenaars gewelfschilderingen aan die de stoutste verwachtingen overtreffen. Tot op de dag van vandaag worden zij aangehaald als meesterwerken van de hoog-barok.

Dag 3:
Barokke kunst in Spanje
De 17de-eeuwse Spaanse gigant van de religieuze schilderkunst, Francisco de Zurbarán, roept bij de toeschouwer mystiek en emotioneel drama op, door een intens licht in zijn verstilde schilderijen van eenvoudige voorstellingen.

Dag 4:
Barokke kunst in Vlaanderen
De grootste Vlaamse schilder uit de 17e eeuw is Peter Paul Rubens. Hij bouwt voort op de vernieuwingen van de Italiaanse renaissance- en barok schilders en ontwikkelt een unieke, pan-Europese, energieke schilderstijl.

Dag 5:
Zeventiende-eeuwse (genre)kunst in de Hollandse Republiek
In de Noordelijke Nederlanden van de Gouden Eeuw geen pausen, nonnen in extase of heiligen, maar feestende en etende mensen, sublieme stillevens en alledaagse taferelen. Genreschilderkunst voor de huizen van welgestelde burgers die werk aan de muur willen hebben, waarin ze zichzelf kunnen herkennen.

Dag 6:
Hollandse meesterwerken in New York
Nederlandse schilderijen uit de zeventiende eeuw vormen een hoogtepunt van de collectie van The Metropolitan Museum of Art in New York sinds de bouw van het museum in 1871. Belicht worden onder meer een uniek bloemenstilleven van Margareta Haverman, Rembrandts portret van collega Gerard De Lairesse en een mythologisch schilderij van De Lairesse zelf.

Extra informatie:

Cursusdata: 1, 8, 15 en 22 maart 2027; 5 en 12 april 2027

Locatie: Radboud Universiteit

Studiemateriaal:

Voor deze cursus wordt de volgende literatuur aanbevolen, maar deze is niet verplicht:

E.H. Gombrich, The Story of Art (1995/2006), Londen: Phaidon, 16de herziene druk (Nederlandse vertaling: Eeuwige schoonheid).

Voorafgaand aan de cursusbijeenkomst geeft de docent leessuggesties. Na afloop van de cursusbijeenkomst stuurt de docent de presentatieslides.

Voorkennis:

Passieve kennis van de Engelse taal voor het lezen van de aanbevolen literatuur en online artikelen. 

Cursuscode: 3K7 132

Werkvorm: Hoorcollege

Docent(en)

Foto van docent Kathleen Nieuwenhuisen

Kathleen Nieuwenhuisen

is kunst- en cultuurhistoricus, doceert sinds 2000 kunstgeschiedenis aan verschillende universiteiten en HOVO-instellingen en werd in 2011 genomineerd voor de Onderwijsprijs van de Universiteit Utrecht. In 2013 richtte zij haar bureau voor kunst- en cultuurgeschiedenis in Amsterdam op: artcontext.nl

Meer informatie

Locatie: Nijmegen

Zie de extra informatie voor details

Docent(en)

Foto van docent Kathleen Nieuwenhuisen

Kathleen Nieuwenhuisen

is kunst- en cultuurhistoricus, doceert sinds 2000 kunstgeschiedenis aan verschillende universiteiten en HOVO-instellingen en werd in 2011 genomineerd voor de Onderwijsprijs van de Universiteit Utrecht. In 2013 richtte zij haar bureau voor kunst- en cultuurgeschiedenis in Amsterdam op: artcontext.nl

Informatie

  • Startdatum: 1 maart 2027
  • Einddatum: 12 april 2027
  • Dag: Maandag
  • Tijd: 10:00 – 11:45 uur
  • Aantal colleges: 6 bijeenkomsten
  • Categorie: Kunst & cultuur
  • Prijs: 220,00