Bron: Een Salon, waar Verlichtingsdenkers graag van gedachten wisselden. (Wikimedia Commons - Nils Forsberg (1842-1934) After Pierre-Louis Dumesnil the Younger (1698-1781))

De filosofie van de Verlichting

De Verlichting – we raken er maar niet over uitgepraat. Hoewel deze periode ruim tweehonderd jaar achter ons ligt, worden haar idealen nog altijd aangehaald in hedendaagse debatten. Begrippen als democratie, vrijheid van meningsuiting en mensenrechten worden vaak met de Verlichting in verband gebracht. Ontdek in deze cursus hoe vanzelfsprekend dat beeld is. 

Er wordt vaak gesteld dat Verlichtingsdenkers, in naam van de ratio, afstand namen van het christendom en andere vormen van georga­niseerde religie. Maar klopt dit alles eigenlijk wel? Hebben wij na ruim tweehonderd jaar debat over de erfenis van de Verlichting nog wel een goed beeld van waar deze intellectuele beweging werkelijk voor stond? En zo nee, wat is dan de werkelijke boodschap geweest van de Verlichtingsdenkers?  

Denkers en teksten

In deze cursus worden deze vragen en meer onderzocht aan de hand van verschillende bronteksten van bekende Verlichtings­denkers, waaronder John Locke, Spinoza, Denis Diderot, Jean-Jacques Rousseau en Nicolas de Condorcet. Daarnaast lezen we teksten van moderne historici om zo een duidelijker beeld te krijgen van de historische context waarin deze Verlichtingsdenkers schreven. De colleges bieden een inleiding op de bronteksten, die vervolgens gezamen­lijk worden besproken.

Het programma:

Dag 1:
Wat is de Verlichting? Brontekst: Immanuel Kant, Beantwortung der Frage: Was ist Aufklärung? (1784)

Dag 2:
Verlichting en religiekritiek Brontekst: David Hume, Dialogues concerning Natural Religion (1779)

Dag 3:
Een nieuw mensbeeld en de strijd tegen vooroordelen Brontekst: Helvétius, De l’esprit (1758)

Dag 4:
Het ideaal van gelijke rechten Brontekst: John Locke, Two Treatises of Government (1689)

Dag 5:
Politieke representatie Brontekst: Jean-Jacques Rousseau, Du contrat social (1762)

Dag 6:
Kolonialisme en antikolonialisme Brontekst: Denis Diderot, Supplément au voyage de Bougainville (1772)

Dag 7:
Verlichting als mondiaal project Brontekst: Nicolas de Condorcet, Esquisse d’un tableau historique des progrès de l’esprit humain (1795)

Extra informatie:

Cursusdata: 6, 13 en 27 oktober 2026; 3, 10, 17 en 24 november 2026

Studiemateriaal: Capita selecta, worden t.z.t. door de docent ter beschikking gesteld. Een deel van de literatuur zal indien beschikbaar in het Nederlands worden toegestuurd, maar een aantal teksten moeten in het Engels worden gelezen.

Cursuscode: 1W6 319

Werkvorm: Hoorcollege

Docent(en)

Foto van docent Willem Verhoeven

Willem Verhoeven

Meer informatie

Locatie: Utrecht

Zie de extra informatie voor details

Docent(en)

Foto van docent Willem Verhoeven

Willem Verhoeven

Informatie

  • Startdatum: 6 oktober 2026
  • Einddatum: 24 november 2026
  • Dag: Dinsdag
  • Tijd: 15:15 – 17:00 uur
  • Aantal colleges: 7 bijeenkomsten
  • Categorie: Wijsbegeerte
  • Prijs: 275,00